پرسش : آيا ارتداد جرم است؛ ماهيت حقوقي آن چيست؟

 هر جرم از سه عنصر قانوني، مادي و رواني تشكيل مي‏شود: 

  الف) عنصر قانوني‏ : مراد از عنصر قانوني، «جرم شناخته شدن در قانون» است.

  ب) عنصر مادي ارتداد : عنصر مادي يعني عنصر خارجي، ملموس و محسوس كه به سبب آن ارتداد عينيت مي‏يابد.

ج)عنصر رواني ارتداد : عنصر رواني يعني قصد مجرمانه داشتن.

 

توضيح هر كدام از عناصر در ادامه مطلب

پرسش : در فرهنگ اسلام چند نوع مرتد وجود دارد؟

 در فقه اسلامي مرتد دو نوع است و هر يك احكامي جداگانه دارد:

 الف) مرتد فطري: كسي است كه پدر يا مادر يا والدينش هنگام انعقاد نطفه وي مسلمان بوده، بعد از بلوغ، آيين اسلام را پذيرفته و سپس به كفر روي آورده است؛ مانند سلمان رشدي كه پدرش مسلمان است.

 

 ب) مرتد ملي: كسي است كه پدر و مادرش هنگام انعقاد نطفه وي كافر بوده‏اند؛ بعد از بلوغ، اظهار كفر كرده، سپس مسلمان شده و بعد از آن به كفر باز گشته است 

فرزندان نابالغ، از جهت اسلام و كفر، تابع آيين پدر و مادرند. هر گاه يكي از والدين مسلمان باشد، فرزند، مسلمان شمرده مي‏شود؛(اسلامِ حكمي) چون اسلام بر كفر برتري دارد و تابعيت برتر براي فرزند منظور مي‏شود. اگر پدر و مادر هر دو كافر باشند، فرزند نيز در حكم كافر است. البته بايد توجه داشت، براي حكم به ارتداد و اجراي مجازات آن، اسلامِ حكمي كفايت نمي‏كند. بايد فرد، خودش پس از بلوغ، اسلام را انتخاب كند و سپس كفر بورزد.

پرسش : چه عواملي از ديدگاه دين باعث ارتداد مي شود؟

 اموري كه سبب كفر مي‏شود، هر گاه از سوي يك مسلمان صورت پذيرد،

عامل تحقق ارتداد به شمار مي‏آيد.اين امور عبارت است از:  

۱- انكار اصل دين: مانند انكار وجود خدا، وحدانيت وي، رسالت حضرت ختمي مرتبت(ص) يا معاد و حيات پس از مرگ. با انكار يكي از اين امور فرد كافر مي‏شود؛ مثلاً اگر به خدا ايمان داشته باشد، ولي به شريعت حضرت محمد(ص) ايمان نياورد، كافر شمرده مي‏شود.

۲-  انكار يكي از احكام ضروري و بديهي دين اسلام: مانند  انكار وجوب نماز يا روزه. هر مسلماني مي‏داند در دين اسلام نماز و روزه واجب است. ممكن است كسي منكر اصل دين اسلام و شريعت محمدي(ص) نشود؛ ولي به دليل انكار يكي از احكام ضروري اسلام كافر گشته، حكم ارتداد بر وي جاري گردد.

۳- انكار يكي از احكام قطعي ولي غير ضروري اسلام: هر گاه كسي به طور مشخص بداند مثلاً روزه در عيد فطر حرام است يا روزه مسافر(جز در موارد خاص) باطل است و يا پوشش اسلامي بانوان واجب است، ولي با وجود اين منكر آن گردد، مرتد مي‏شود؛ چون اين امر به انكار رسول خدا(ص) يا تكذيب آن حضرت مي‏انجامد.

پرسش: چطور مي توانيم بفهميم كه در ماه مبارك رمضان توبه ما پذيرفته شده و گناهان ما بخشوده شده است ؟

پاسخ: 

از چند طريق انسان مي‏تواند تا حدودي دريابد كه توبه او مورد پذيرش واقع گرديده است يا نه:

   1- احساس بهجت و آرامش خاصي كه پس از دعا و توبه به انسان دست مي‏دهد يا به تعبير ديگر احساس سبكي از گناهان و آلودگي‏ها.

 2- هر قدر انسان از گناهان خود به طور جدي پشيمان شده و با تضرع و التجاي بيشتري خدا را بخواند توبه اومقبول‏تر است.  

  ۳- هر قدر آثار واقعي توبه در اعمال و كنش‏هاي ما بيشتر هويدا گردد. يعني رغبت كمتري به گناه و اراده و عزم راسخ‏تري در اطاعت پروردگار يابيم نشان مي‏دهد كه توبه ما توبه واقعي‏تري بود و به همين نسبت مقبول‏تر واقع گرديده است.

پرسش: بزرگترين گناه در ماه مبارك رمضان چيست؟

پاسخ:

  در آخرين جمعة ماه شعبان حضرت رسول خدا(ص) براي آماده ساختن مسلمانان جهت استقبال از ماه مبارك رمضان خطبه اي خواندند و فضيلت و اهميت ماه رمضان را به مردم گوشزد كردند.

 

امام علي (ع) مي فرمايند: از ميان جمعيت بلند شدم و ايستادم، عرض كردم: "يا رسول الله ما افضل الأعمال في هذا الشهر؟ فقال (ص) يا ابا الحسن افضل الأعمال في هذا الشهر الورع عن محارم الله عزّ و جلّ... گفتم: بهترين اعمال در ماه مبارك رمضان چيست؟ فرمود: بهترين عمل در ماه رمضان اجتناب و خودداري از محرّمات الهي است.(1)

۱- محمد باقر مجلسي ، بحارالأنوار، ج 42 ، ص 190

پرسش : آيا غير مسلمانان هم ممكن است كه به بهشت بروند؟

پاسخ :

همة غير مسلمانان از نظر ثواب داشتن در برابر اعمال خيرشان ، يكسان نيستند؛ ميان غير مسلماني كه به خدا و قيامت معتقد نيست و غير مسلماني كه به خدا و قيامت معتقد هست، ولي از نعمت ايمان به پیامبری حضرت محمد (صلی الله علیه وآله) محروم است تفاوت زیادی می باشد. براي دستة اول امكان انجام يك عمل قبول شده نزد خداوند نيست، ولي براي دستة دوم این امکان وجود دارد . اين دسته ممكن است با شرايطي به بهشت بروند، ولي براي دستة اول ممكن نيست.

پرسش : ارتداد يعني چه و چرا اهميت دارد؟

در قلمرو حقوق و آزادي‏هاي مذهبي، مسأله ارتداد، از مهم‏ترين و حساس‏ترين موضوعات شمرده مي‏شود.

 «ارتداد» كه از واژه «رد» گرفته شده، در لغت به معناي بازگشت است. در فرهنگ ديني، بازگشت به كفر، ارتداد و ردّه ناميده مي‏شود.(1)

البته مسأله ارتداد و احكام جزايي مترتب بر آن به اسلام اختصاص ندارد. در برخي ديگر از اديان و مذاهب بزرگ نيز هر گاه كسي از دين برگزيده و منتخب روي گرداند ،كافر به شمار مي‏آيد و بدان سبب كه از دين سابق برگشته، مرتد خوانده و مجازات مي‏شود.(2)

در فرهنگ اسلامي از آن جهت كه دين حقيقي نزد خدا اسلام است،(3) هر كس خداي متعال يا وحدانيت وي، حيات پس از مرگ(معاد)، شريعت اسلامي يا نبوت حضرت محمد(ص) را باور نداشته باشد، كافر قلمداد مي‏شود.(4)

 

پرسش : چرا انسان به گناه كردن گرايش دارد؟

پاسخ :                                                                                                      
اينكه انسان به سوي گناه گرايشي پيدا مي كنند در اثر ضعف ايمان است و ضعف ايمان هم ممكن است در اثر ضعف شناخت باشد و در اين صورت بايد از طريق مطالعه و آموزش به تقويت اصول اعتقادي پرداخت و عقايد خويش را استوار ساخت و نيز گرايش به گناه ممكن است در اثر غفلت باشد . در اينصورت انسان بايد به اين حقيقت توجه كند كه وقتي گناه مي كند چه كسي را معصيت مي كند؟

بسم الله الرحمن الرحيم

سپاس خدايي را سزاست كه هر چه از او مي طلبم ، عطا مي كند . اگر چه وقتي او درخواستي مي كند يا چيزي مي طلبد ، بخل مي ورزم و خست به خرج مي دهم.